W dniu 28 kwietnia 2026 r. w godzinach od 10.00 do 13.30 w Sądzie Okręgowym w Krakowie (sala K-711) odbyło się spotkanie pt.: „Mediacja od sali sądowej do szkoły”, zorganizowane w ramach jednego z etapów pilotażu projektu „Sieć Szkół Mediacyjnych w Małopolsce”.

Wydarzenie stanowiło element realizacji porozumienia zawartego w dniu 9 lutego 2026 r. pomiędzy Kuratorium Oświaty w Krakowie a Uniwersytetem Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, dotyczącego współpracy w zakresie szkolenia nauczycieli i wizytatorów oraz wdrażania mediacji w środowisku szkolnym. Jednocześnie było ono efektem współpracy koordynatora ds. mediacji w Sądzie Okręgowym w Krakowie, sędziego Zbigniewa Zguda, z Zespołem ds. Wspierania Edukacji, kierowanym przez Panią Wicekurator Katarzynę Mitkę.

W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele Kuratorium Oświaty w Krakowie, Sądu Okręgowego w Krakowie, środowiska akademickiego, praktycy mediacji oraz dyrektorzy szkół, nauczyciele i uczniowie – uczestnicy pilotażu, w tym kandydaci na mediatorów rówieśniczych. Łącznie w spotkaniu uczestniczyło 80 osób, reprezentujących 22 szkoły z województwa małopolskiego.

Wśród zaproszonych gości byli:

• dr Gabriela Olszowska, Małopolski Kurator Oświaty,
• – SSO Janusz Kawałek – Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie (reprezentowany przez Katarzynę Serafin – Tabor, Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Krakowie),
• Wiesław Pałka Prezes Podkarpackiego Centrum Mediacji, Dyrektor Zespołu Szkół Nr 1 w Przysietnicy,
• dr Joanna Aksman, wykładowca Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie.

Ponadto w spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Kuratorium Oświaty w Krakowie: Zofia Smoleń-Jajeśnica wizytator Kuratorium Oświaty w Krakowie, Dorota Bolek wizytator Delegatury w Tarnowie, Tomasz Donatowicz Dyrektor Delegatury Kuratorium Oświaty w Tarnowie, Kazimierz Gargula starszy wizytator Delegatury w Nowym Sączu oraz Piotr Bezymski wizytator Delegatury w Wadowicach.

Spotkanie zostało poprowadzone przez SSO Zbigniewa Zguda sędziego Sądu Okręgowego w Krakowie, koordynatora ds. mediacji, we współpracy z Elżbietą Bzdek starszym wizytatorem Kuratorium Oświaty w Krakowie, mediatorem Sądu Okręgowego w Krakowie.

Celem spotkania było:

• przybliżenie uczniom i nauczycielom praktycznego funkcjonowania mediacji w postępowaniu sądowym,
• ukazanie mediacji jako skutecznej alternatywy dla rozstrzygania sporów na drodze formalnej,
• budowanie świadomości możliwości wykorzystania mediacji w środowisku szkolnym,
• wzmocnienie kompetencji społecznych uczniów, w szczególności w zakresie dialogu i rozwiązywania konfliktów.

Spotkanie zostało otwarte przez przedstawicieli Kuratorium Oświaty oraz Sądu Okręgowego w Krakowie, którzy podkreślili znaczenie współpracy między systemem oświaty a wymiarem sprawiedliwości w zakresie upowszechniania mediacji. W trakcie wystąpień prowadzących wielokrotnie akcentowano potrzebę budowania trwałych relacji między tymi obszarami oraz wspólnego podejmowania działań na rzecz rozwoju mediacji, istotnej
w kształtowaniu kompetencji fundamentalnych i kluczowych, niezbędnych do budowania porozumienia i dialogu w edukacji.

Następnie SSO Zbigniew Zgud przedstawił zagadnienia dotyczące mediacji sądowej, wskazując m.in.: rolę mediacji jako alternatywy wobec postępowania sądowego, zasady prowadzenia mediacji oraz rolę mediatora jako bezstronnego uczestnika procesu.

W dalszej części spotkania Elżbieta Bzdek starszy wizytator Kuratorium Oświaty w Krakwie zaprezentowała wystąpienie dotyczące konfliktów w środowisku szkolnym z perspektywy nadzoru pedagogicznego. Wskazano, że konflikt stanowi naturalny element funkcjonowania szkoły, natomiast kluczowe znaczenie ma sposób jego rozpoznania i rozwiązania. Podkreślono, iż brak adekwatnej reakcji oraz niespójna komunikacja mogą prowadzić do eskalacji i formalizacji sporu, w tym do interwencji organu nadzoru pedagogicznego.

Kolejne wystąpienie Wiesława Pałki Prezesa Podkarpackiego Centrum Mediacji dotyczyło przejścia od mediacji sądowej do mediacji szkolnej. Wskazano, że szkoła jest naturalnym środowiskiem do kształtowania kompetencji mediacyjnych, takich jak odpowiedzialność, empatia oraz umiejętność prowadzenia dialogu.

Istotnym elementem spotkania była prezentacja doświadczeń uczniów oraz materiałów filmowych przedstawiających mediacje rówieśnicze, które ukazały praktyczny wymiar tej formy rozwiązywania konfliktów.

Pan Wiesław Pałka, pełniący rolę mediatora, przeprowadził symulację mediacji w sprawie konfliktu na linii rodzic – nauczyciel. Stronami sporu były osoby po ukończonym szkoleniu z zakresu mediacji, w tym mediacji w oświacie, realizowanym na Uniwersytecie Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie. Symulacja dotyczyła komunikacji oraz metod pracy dydaktycznej i pozwoliła uczestnikom na lepsze zrozumienie mechanizmu mediacji, roli stron oraz znaczenia poszukiwania wspólnego rozwiązania.

Spotkanie zakończyło się sesją pytań oraz podsumowaniem, po czym uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z funkcjonowaniem Sądu Okręgowego poprzez jego zwiedzanie, w tym sali rozpraw.

Wnioski ze spotkania:

• Mediacja stanowi skuteczne narzędzie rozwiązywania konfliktów zarówno w przestrzeni sądowej, jak i szkolnej.
• Wczesne rozpoznanie konfliktu oraz właściwa komunikacja mogą zapobiegać jego eskalacji i formalizacji.
• Wdrażanie mediacji rówieśniczych w szkołach sprzyja budowaniu kultury dialogu oraz odpowiedzialności uczniów za relacje społeczne.
• Współpraca instytucji oświatowych z wymiarem sprawiedliwości wzmacnia systemowe podejście do zarządzania konfliktem.
• Realizacja pilotażu „Sieci Szkół Mediacyjnych w Małopolsce” stanowi istotny krok w kierunku upowszechnienia mediacji jako elementu funkcjonowania szkoły.

Spotkanie w Sądzie Okręgowym w Krakowie miało charakter edukacyjno-praktyczny i stanowiło ważny etap wdrażania mediacji w szkołach województwa małopolskiego. Uczestnicy uzyskali nie tylko wiedzę teoretyczną, ale również możliwość obserwacji i doświadczenia mediacji w praktyce.

Najważniejszym przesłaniem spotkania było wskazanie, że „Konflikt nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia na rzecz jednej ze stron, może prowadzić do porozumienia.”